جزوه املای همزه(ویژه فارسی یازدهم)

الف) آغازکلمه: در این واژه ها «ا» جانشین همزه است؛ یعنی هر گاه دیدیم که کلمه­ ای با «ا،آ» آغاز شده بدانیم واج اولش همزه (ء) است.

اِنسان=/ء/ـِـ/ن/س/ا/ن/ اُستاد=/ء/ـُـ/س/ت/ا/د/ اَبد=/ء/ـَـ/ب/ـَ/د/

آخر=/ء/ا/خ/ـَـ/ر/ آسمان=/ء/ا/س/ـِـ/م/ا/ن/

نکته: در کلماتی مثل «آدم، آمد، آرام و ...) مد (~ ) نمایندۀ «الف» است.

ب) وسط کلمه: در برخی کلمات بین مصوت كوتاه «ـَ » و گاه حرف ساکن و مصوت بلند «ا» همزه ای وجود دارد که خودش در نوشتار نمی آید و حرف «ا» نمایندۀ آن است.

مُنشَآت، مَآخذ، ، الآن، قرْآن، لآلی، مَآل، مرْآت، مَآثر، مَآب، مَآرب و ...

نکته: در چنین کلماتی «ا» نمایندۀ «همزه» و مد «~ » نمایندۀ «الف» است.

2)همزه بر روی کرسی:

همزه ممكن است در وسط بیاید، در این صورت همیشه باید روی یک کرسی(صندلی) بنشیند و سه حالت دارد.( کرسی الف«أ» کرسی واو «ؤ» و دندانه« ئـ »)

الف) کرسی «ا» : اگر واج پیش ‌از همزه مفتوح(ـَـ) باشد، روی کرسی «ا» نوشته می‌شود. مگر آنکه پس از آن مصوّت «ای» و «او» و «ــِـ» باشد که دراین صورت روی کرسی دندانه« ئـ » نوشته می‌شود:

رأفت، تأسّف، تلألؤ، مأنوس، شأن، خلأ، ملأ، مبدأ، منشأ، ملجأ و ...

ب) کرسی « و»: اگر حرف پیش از همزه مضموم«ـُـ» باشد، روی کرسی « و » نوشته می‌شود،

رُؤیا، رؤسا، مؤسّسه، مؤذّن، مؤثّر، مؤانست و ...

ج)کرسی دندانه:

1- اگر قبل از همزه ساکن باشد: جرئت ، جزئی ، نشئه و ....

1- اگر قبل از همزه مصوت«ـُـ» یا پس از آن مصوت « او » باشد. شُئون، رئوس، رئوف، مئونت و ....

2- اگر پس از همزه مصوت کوتاه «ـِ» یا

و ...